Новости города БезФормата.Ru
Чебоксары
Главные новости
 
Задать вопрос?

Шыгырдан форумы: Биек капкалар, кияүсез туй һәм халыкара дәрәҗәгә күтәрелгән татар авылы

Автор: Фәрит САЛИХОВ Фото: Рамил ГАЛИ Чуваш республикасының Батыр районында танылган авыл – Шыгырдан бар. XV гасырда барлыкка килгән татар авылы дөньядагы иң зур татар авыллары исемлегендә икенче урында тора: 2 меңнән артык хуҗалыкта 6 меңнән артык кеше яши. Казанның Колхоз базарын ит белән тәэмин итеп торган авылдагы һәр йортына кереп, тормышка яраклашу өчен өйрәнер әйбер бар. Юкка гына биредә җиденче тапкыр авыл икътисад форумы уздырылмый торгандыр. ХАЛЫКАРА ДӘРӘҖӘДӘГЕ СӨЙЛӘШҮ

Һәр форум авылларның киләчәген кайгыртып уздырыла. Быелгы, 19 сентябрьдә иртәдән кичкә кадәр сузылган “Шыгырдан сөйләшүе” VII авыл икътисад форумының темасы – “Заманча шартларда авыл биләмәләренең халәте, проблемалары һәм үсеш перспективалары” дип исемләнгән иде.

– Форумның максаты – авыл кешесенең мөмкинлек, проект һәм идеяләре тормышка ашсын өчен, тоткарлаучы факторларны юк итү. Төп идеясе – хакимият вәкилләре, галимнәр, дин әһелләре, җәмәгать эшлеклеләре белән авылларны тотрыклы үстерү темасына уңышлы сөйләшү өчен авыл җирлегендә мохит тудыру, – дип бәя бирде Россия мөселманнары Дини шурасы мөфтие, Россия Иҗтимагый палата әгъзасы, Чуваш Республикасы Диния нәзарәте мөфтие Әлбир Крганов.

Әлеге шәхесне юктан гына телгә алмадык: форумның башында торучыларның берсе ул. Быелгы сөйләшүләр дә Россия Авыл хуҗалыгы министрлыгы, Россия Дәүләт Думасы, Россия мөселманнары Диния нәзарәте, Россия монополиягә каршы федераль хезмәт һәм башка оешмалар теләктәшлеге белән Чуваш Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте тарафыннан оештырылган иде. Юкка гына бу көнне Әлбир Кргановка “Чуваш Республикасы Батыр районының Мактаулы гражданины” исеме бирелмәгәндер. Район депутаталары әлеге карарны мөфтинең төбәк социаль-икътисади үсешенә керткән өлеше, киң җәмәгатьчелек даирәсендәге танылуы һәм рухи-әхлакый тәрбия юнәлешендә башкарылган эшләрен күздә тотып кабул иткән.

Әлбир Крганов үз чиратында, җиде ел эчендә әлеге форумның төбәкара дәрәҗәдә танылу алуын билгеләп узды.

…Сөйләшер өчен мохит бар һәм ул быел халыкара дәрәҗә алган иде – форумда Куала-Лумпур (Малайзия) университеты вице-президенты, профессор Мохаммад Аземи үз иле мисалында хәләл индустрияне үстерү юлларын күрсәтте.

БИЕК КАПКА АРТЫНДА НИ БАР?

Шыгырдан авылы хуҗалыклары биек капка артына “яшеренгән” булулары белән игътибарны җәлеп итә. Замана үзгәрешләре үз тәэсирен керткән – агач капкалар урынына бизәкле тимер капкалар пәйда булган. Араларында хуҗасына 250-300 мең сумга төшкән капкалар да бар. Театр элгечтән башланган кебек, Шыгырданда тормыш муллыгы капка төбеннән үк башлана.

Хуҗалыкларын капка артына “яшергән” кебек, Шыгырдан халкы үзләрендә төбәкара форум уздырып та, ишегалдындагы хәлләрне урамга чыгарып селтәргә яратмый. Әйтик, бер үк вакытта өч түгәрәк өстәл артында узган һәм пленар өлеш белән тәмамланган икътисад форумы барышында кунакларны бер генә хуҗалыкка да тәҗрибә уртаклашырга чакырмадылар. Аларның төп максаты – башкалар үрнәгендә үзләренең эшчәнлеген төрләндерергә өйрәнү иде булса кирәк.

Әйтик, Чуваш Республикасында итчелек тармагындагы терлек асрау белән республиканың 4 авыл хуҗалыгы оешмасы һәм 8 крестьян-фермер хуҗалыгы шөгыльләнүе мәгълүм. Ә рентабельлек дәрәҗәсе югарырак булган сөтчелек тармагында республиканың 137 хуҗалыгы һәм 238 крестьян-фермер хуҗалыгы шөгыльләнә. Чуашстан Республикасында 200,9 мең баш мөгезле эре терлек исәпләнелсә, шуның бик аз өлешен генә итчелек юнәлешендәге терлек тәшкил итә — 1200 баш.

Шул ук вакытта Шыгырдан халкының ит белән сәүдә итә белү осталыгын искә төшерик. Димәк, әле аларга бу тармакта үсеш өчен мөмкинлекләр бар дигән сүз. Шуны уйлап, быелгы форумның бер сессиясендә мәрмәр ит җитештерергә өйрәттеләр. Ә Шыгырданда әле бу эшнең асылын – калҗада мәрмәрне хәтерләткән тамырлардан торган, авыз итәр өчен сусыл, йомшак булган ит җитештерүнең асылын белеп бетермиләр. Бактың исә, әлеге итнең сатудагы бәясе килограммына 2 мең сумга җитә икән!..

Матур капка күреп телсез калмаган зирәкләр аңлар: күрсәтергә түгел, күрергә һәм өйрәнеп калырга җыя Шыгырдан халкы кунакларны.

ГАЛИ ТӘҖРИБӘСЕ ЯКИ КИЯҮСЕЗ ТУЙ

Берничә елдан Шыгырданда теплица хуҗалыклары да пәйда булырга мөмкин. Быелгы форумның чираттагы темасы шул тармак эшчәнлегенә багышланган иде. Итчелек тармагында сәүдәнең ни икәнен яхшы белгән Шыгырдан халкына мәрмәр ит җитештерү артык кыенлык тудырмаса, теплица эшчәнлеген җәелдерү, ягъни буш урынга казык кагу җиңел булмаячак. Шуңа да алар тәҗрибәле бакчачылар тәҗрибәсен өйрәнергә булган. “Түгәрәк өстәл”гә җыелучылар каршында үз тәҗрибәсе белән Самараның Гали авылы эшмәкәре Расих Юнысов уртаклашты.

32 яшьлек егетнең әлеге тармакта 13 еллык тәҗрибәсе бар. Бүген аның гаиләсе 13 сутыйлык теплицасында помидор һәм кыяр үстерү белән шөгыльләнә.

– Сезонга теплицаның 1 сутый мәйданы 50 мең сум чиста табыш бирергә мөмкин. Бездә уңыш май аенда өлгерә һәм август азагына кадәр яшелчә сатабыз. Теплица эшчәнлегенең авылда киң җәелүе файдага гына. Килегез, өйрәтербез, – ди Расих Юнысов.

Гали авылы эшмәкәре үз эшенең табышы турында сөйләгәндә Шыгырдан халкының күзләрендә очкын тагын да ныграк кабынды.

«КИЯҮСЕЗ ТУЙ»

…Шыгырданда биологик калдыкларны эшкәртү буенча завод та төзеп маташалар. Анысы җирле фермер Фәрит Чабатов проекты. Өченче “Түгәрәк өстәл” артында форум кунаклары зурдан кубып экология һәм биологик калдыкларны юк итү турында сөйләшкәндә, фермер очрашуга килмәгән иде. Шыгырданда кияүсез туй да гадәти хәл, күрәсең…

БӘРӘКӘТ СЕРЕ

Ничек кенә “яшерен” эш итмәсен, Шыгырдан халкын гаепләргә берәүнең дә хакы юк. Чөнки уңыш тырышлык бәрабәренә ирешелгән.

– Бәрәкәт дигән төшенчә бар. Ə безнең төбәкнең бәрәкәте халкыбызның тырышлыгына бәйле. Архив материалларыннан күренгәнчә, моннан берничә йөз еллар элек үк Шыгырданда сәүдә эшчәнлегенең киң җәелүе мәгълүм, шул вакыттан ук авыл зиратының каралган булуы халыкның мәдәниятле булуы турында сөйли, – ди бу уңайдан Əлбир хәзрәт Крганов.

…Мөфти сүзләреннән шунысы да игътибарга лаек: “Шыгырдан сөйләшүләре” ниндидер әмер биреп уздырылмый, аны халык, җәмгыять үзе тели. Актив мөһим сорауларны күтәреп чыга һәм күп эш башкарыла.

– Шыгырдан кебек татар авыллары сирәк очрый. Аларны ныклап өйрәнергә кирәк. Бүген төп шигарь авылның тотрыклы үсешенә кагылышлы булырга тиеш. Чөнки көн саен бер-ике авыл юкка чыга бара. Кешеләрнең җирдә яшисе килми. Бу ялкаулык билгесе дә түгел. Россиядә яшьләр шәһәргә йөз, Европага юнәлеш ала. Ә бит җир – төп байлык. Ул Россиядә стратегик ресурс та. Димәк, авыллар бетү белән бергә, үзенең стратегик чималы белән Россия дә юкка чыга, – дип фикерен җиткерде безгә форум барышында Бөтендөнья татар эшмәкәрләренә ярдәм итү ассоциациясе башкарма директоры Фәрит Уразаев.

…Бәрәкәт димәктән, Шыгырданда моңа кадәр мөселманнарга алты мәчет хезмәт итсә, тиздән мәхәлләнең җиденче гыйбадәт йорты да үз ишекләрен ачарга тиеш: форумда катнашучылар “Мөслимә” мәчете манарасына ярымай куелу тантанасын алкышлап кабул итте. Аны үз акчасына җирле эшмәкәр Минсәет Купкенов төзетә. Мәчеткә аның узган ел 51 яшендә вафат булган тормыш иптәше истәлегенә Мөслимә исеме бирелгән. “Мәчетне киләсе елга әнинең 80 яшьлек юбилеена” ачарга ниятлибез, Алла боерса”, – диде Минсәет Купкенов үзе.

…Шыгырданда берничә ел элек буш урында калкып чыккан яңа микрорайонга да бәрәкәт иңгәндер, иншалла.

  КРЕДИТ АЛМАСАҢ, СИН “ЯХШЫ КЕШЕ» ТҮГЕЛ

Форумда төрле министрлык һәм идарә тармагы вәкилләре генә түгел, ә Чуваш Республикасы башлыгы Михаил Игнатьевның да килүе аның дәрәҗәсе турында сөйли. Әлеге җыелу нәтиҗәсендә алга таба эш итүдәге гамәлләр алгоритмы булдырыла, безнең өчен кире элемтә булу мөһим дигән фикер җиткерде ул.

– Авылда керемне арттырырга була. Моның өчен кулланылышта булмаган җир мәйданы да бар. Яшьләргә үзләрен ачарга мөмкинлек тудырырга тиешбез. Авылларның социаль-икътисади үсеш проблемасы элек тә, бүген дә актуаль булып кала бирә. Шуңа да әлеге максатта миллиард сумнарда акча бүленә, – диде Михаил Игнатьев.

Әмма проблема моның белән генә дә чикләнми. Иң зур татар авылларының берсе булган Шыгырданда да проблемалар бар. Иң зур бәла – аларның зур суммада кредитта утырулары. Бу хакта безгә Фәрит Уразаев сөйләде.

– Дин тарафыннан бу тыелса да, Шыгырдан халкы кредитка “чумган”. Кызганычка каршы, дәүләт тә кредиттан баш тартучыларны яратмый. Алар “начар кеше”гә әйләнә. Ә зур кризис була икән кредитта утыручы Шыгырдан халкының банкротка әйләнү куркынычы бар. Авылларга, шул исәптән Шыгырдан эшмәкәрләренә дә, модернизация, барлык җитештерү тармагына да технологияләр кертү һәм товарны арадашчыдан башка гына дөнья базарына чыгару өстендә эшләргә кирәк.

ФӘРИТ УРАЗАЕВ: ШӘЛЕНЕ ШЫГЫРДАН КЕБЕК АЯККА БАСТЫРЫП БУЛМАЯЧАК

Фәрит әфәндедән Шыгырдан мисалында үзебезнең Татарстанда да Шәле ише зур авылларны аякка бастырып булу-булмавы хакында да сораштык.

– Совет чоры өчен “текә” саналган, калай түбәле йортлардан торган Шәлене Шыгырдан кебек аякка бастырып булмаячак. Анда яңа технологияләр үзләштерелми, халык шәһәргә тартыла, авыл үсми, – диде Фәрит Уразаев.

…Ә Шыгырдан зурая гына: мәчет төзелеп килә торган яңа микрорайонда, мәсәлән, киләчәктә 160 лап хуҗалык булыр, дип көтелә. Авылда ел саен 60 лап гаилә төзелә, аерылышучылар юк дәрәҗәсендә. Авылның киләчәгенә ишарәләп Шыгырданның “Халыклар дуслыгы” паркында “Гаилә аллеясы” ачылды, агачлар утыртылды.

Биек капкалар юкка гына тимердән корылмый икән шул…

http://intertat.tatar/avyil/shygyrdan-forumy-biek-kapkalar-kiya-sez-tuy-m-khalykara-d-r-g-k-t-relg-n-tatar-avyly/?sphrase_id=828

Фәрит Уразаев: Шыгырдан халкының үз бәласе – алар кредитка чумган - Духовное Управление Мусульман  Бөтендөнья татар эшмәкәрләренә ярдәм итү ассоциациясе вәкиле татар авылларына яңа технологияләр җитми дигән фикердә.
25.09.2017 Духовное Управление Мусульман
«Звонница» при храме в честь иконы Божией Матери «Скоропослушница» в Новых Лапсарах - Чебоксарско-Чувашская ЕпархияВсё больше «колокольчиков» звучат в «Звоннице» - детской воскресной учебно – воспитательной группе,
13.12.2017 Чебоксарско-Чувашская Епархия
12 декабря 2017 года в молитвенной комнате БУ «Ядринская ЦРБ» состоялась встреча с Отцом Александром, иереем Храма Рождества Христова с.Чебаково.
13.12.2017 Ядринская ЦРБ
131217 1 - ЧувГУВ Чувашском государственном университете имени И.Н. Ульянова состоялась презентация проекта «Через православную веру – к доброму воспитанию».
13.12.2017 ЧувГУ
Новый висячий мост и источник – купель во имя Казанской иконы Божией Матери получили жители Мариинского Посада.
13.12.2017 ГТРК Чувашия
Освящение храма в честь иконы Божией Матери "Казанская" в п. Красный Октябрь - Чебоксарско-Чувашская Епархия12 декабря 2017 года по благословению Главы Чувашской митрополии митрополита Чебоксарского и Чувашского Варнавы в п.Красный Октябрь Шумерлинского района состоялось освящение храма в честь иконы Пресвятой Богородицы "Казанская" .
12.12.2017 Чебоксарско-Чувашская Епархия
В Чебоксарском районе в преддверии новогодних праздников проводятся инструктажи по пожарной безопасности - Газета Таван ЕнСегодня состоялся семинар работников клубных учреждений Чебоксарского района в Центральном Доме культуры п. Кугеси.
12.12.2017 Газета Таван Ен
У мусульман продолжается Рабби-уль-авваль. Это месяц, в котором празднуется рождение пророка Мухаммада.
12.12.2017 ГТРК Чувашия
Заседание Епархиального совета расширенного состава состоялось в Чебоксарской епархии - Чебоксарско-Чувашская Епархия11 декабря 2017 года в здании Епархиального управления Чебоксарской епархии под преседательством Главы Чувашской митрополии  Высокопреосвященнейшего Варнавы митрополита Чебоксарского и Чувашского  состоялось заседание еп
11.12.2017 Чебоксарско-Чувашская Епархия
Доказательства, собранные следственным отделом по городу Новочебоксарску СУ СКР по Чувашии, признаны судом достаточными для вынесения обвинительного приговора четверым молодым людям в возрасте от 18-ти лет до 21-го года.
14.12.2017 Следственное управление
Такая рыбалка опасна. - Газета ГраниВ последние несколько дней подморозило, однако толщина льда вдоль берега составляет всего 5-6 см.
13.12.2017 Газета Грани
Доказательства, собранные следственными органами СУ СКР по Чувашии, признаны судом достаточными для вынесения обвинительного приговора 23-летнему безработному жителю города Цивильска.
13.12.2017 Следственное управление
Поджигатель трех строений в деревне Яранкасы получил 3 года колонии строгого режима - Газета Таван Ен
Поджигатель трех строений в деревне Яранкасы получил 3 года колонии строгого режима
Самым горимым населенным пунктом Чебоксарского района (Чувашия) по итогам 2017 года стала деревня Яранкасы Синьял-Покровского сельского поселения.
Газета Таван Ен
- Задержана уроженка Чувашии, семь лет находившаяся в федеральном розыске по подозрению в мошенничестве: - Газета Грани
Задержана уроженка Чувашии, семь лет находившаяся в федеральном розыске по подозрению в мошенничестве
Злоумышленница, которую следствие считает причастной к 4 фактам мошенничества на сумму полтора миллиона рублей, была задержана благодаря взаимодействию полиции Чувашии и города Кирова.
Газета Грани
Семь пешеходов погибли на дорогах Чебоксарского района с начала года - Газета Таван Ен
Семь пешеходов погибли на дорогах Чебоксарского района с начала года
За январь-ноябрь 2017 года на территории Чебоксарского района зарегистрировано 112 дорожно-транспортных происшествий, в результате которых 11 человек погибло и 156 получили ранения.
Газета Таван Ен
131217 1 - ЧувГУВ Чувашском государственном университете имени И.Н. Ульянова состоялась презентация проекта «Через православную веру – к доброму воспитанию».
13.12.2017 ЧувГУ
«Звонница» при храме в честь иконы Божией Матери «Скоропослушница» в Новых Лапсарах - Чебоксарско-Чувашская ЕпархияВсё больше «колокольчиков» звучат в «Звоннице» - детской воскресной учебно – воспитательной группе,
13.12.2017 Чебоксарско-Чувашская Епархия
Новый висячий мост и источник – купель во имя Казанской иконы Божией Матери получили жители Мариинского Посада.
13.12.2017 ГТРК Чувашия
В Чебоксарском районе в преддверии новогодних праздников проводятся инструктажи по пожарной безопасности - Газета Таван Ен
В Чебоксарском районе в преддверии новогодних праздников проводятся инструктажи по пожарной безопасности
Сегодня состоялся семинар работников клубных учреждений Чебоксарского района в Центральном Доме культуры п. Кугеси.
Газета Таван Ен
Комментарии представителей общественных организаций, руководителей учреждения культуры и учреждения социального обслуживания населения, ветерана труда Чувашской Республики по итогам Года Матери и Отца в Чувашской Республике - Газета Сельская Жизнь
Комментарии представителей общественных организаций, руководителей учреждения культуры и учреждения социального обслуживания населения, ветерана труда Чувашской Республики по итогам Года Матери и Отца в Чувашской Республике
Председатель правления Чувашского регионального отделения Общероссийского общественного благотворительного фонда «Российский детский фонд »  Юрий Кислов: «В каждой семье должен быть слышен смех детей.
Газета Сельская Жизнь
Воспитанницы трех воскресных школ Чебоксарского района стали победителями творческого конкурса «Тепло РУК» - Газета Таван Ен
Воспитанницы трех воскресных школ Чебоксарского района стали победителями творческого конкурса «Тепло РУК»
Второй год подряд Чувашской митрополией и Чебоксарским кооперативным институтом (филиалом) Российского университета кооперации проводится т творческий конкурс «Тепло РУК» в целях формирования творческих способностей,
Газета Таван Ен
Парад духовых - Газета Чебоксарские новостиВ Чебоксарах состоялся итоговый Гранд-праздник духовой музыки «По республике с оркестром».
14.12.2017 Газета Чебоксарские новости
В Москве вручили премии правительства страны «Душа России». Награда присуждается за вклад в развитие народного творчества.
14.12.2017 ГТРК Чувашия
Нажмите для предварительного просмотра изображения - Газета РеспубликаФото из архива. Декабрь для жителей пос. Новые Лапсары будет отмечен ярким событием: в конце месяца состоится торжественное мероприятие, посвященное круглой дате Дворца культуры «Акация».
13.12.2017 Газета Республика
Работы участников пленэра «Никита Бичурин-посол мира, созидания и дружбы» будут представлены в Чувашском государственном художественном музее - Газета Таван Ен
Работы участников пленэра «Никита Бичурин-посол мира, созидания и дружбы» будут представлены в Чувашском государственном художественном музее
14 декабря в Чувашском государственном художественном музее состоится открытие итоговой выставки по итогам Первого межрегионального проектного семинара-пленэра «Никита Бичурин ‒ Посол мира, созидания и дружбы народов».
Газета Таван Ен
Как расцветают таланты - Газета Чебоксарские новости
Как расцветают таланты
«Очень люблю танцевать — на сцене я летаю. А когда зрители аплодируют, я чувствую их доброту, и радуюсь.
Газета Чебоксарские новости
Шумерлинские гимназисты завоевали многочисленные награды на Международном телевизионном конкурсе «Созвездие талантов» - Газета Вперёд
Шумерлинские гимназисты завоевали многочисленные награды на Международном телевизионном конкурсе «Созвездие талантов»
Юные вокалисты гимназии №8 города Шумерля с 7 по 10 декабря наряду с участниками из разных уголков Чувашии и России,
Газета Вперёд
Андрей Михайлов — хозяин стадиона “Лаура”. Фото Марии СМИРНОВОЙ - Газета ГраниМы уже рассказывали, что в преддверии Международного дня инвалидов в Москве прошла XII торжественная церемония награждения премией Паралимпийского комитета России “Возвращение к жизни”.
13.12.2017 Газета Грани
12 декабря Председатель Кабинета Министров Чувашской Республики Иван Моторин провел заседание рабочей группы по координации деятельности органов исполнительной власти Чувашской Республики по реализации указов Президента
13.12.2017 Городская больница №7
Сергей Артамонов проводит прием граждан - Минсельхоз ЧувашииОригинал 12 декабря в рамках проходящего в соответствии с поручением Президента Российской Федерации в День Конституции Российской Федерации общероссийского дня приёма граждан к заместителю Председателя Кабинета Минис
13.12.2017 Минсельхоз Чувашии
К звездам — через спорт - Газета Вперёд
К звездам — через спорт
6 декабря в школе № 6   и ФОК «Олимп»  состоялся II Республиканский фестиваль спорта юных космонавтов «Через тернии к звездам»,
Газета Вперёд
Ученица Кугесьского лицея смогла победить в первенстве Чувашии по боксу, несмотря на травму ноги - Газета Таван Ен
Ученица Кугесьского лицея смогла победить в первенстве Чувашии по боксу, несмотря на травму ноги
Воспитанница секции бокса Детско-юношеской спортивной школы Улап» (п. Кугеси), ученица Кугесьского лицея Лиана Алексеева стала победительницей среди юниорок 2000-2001 года рождения в первенстве Чувашии,
Газета Таван Ен
Нажмите для предварительного просмотра изображения - Газета Республика
Вера ЛОТКОВА: «Они ушли, а я осталась»
Однажды к нам в редакцию заглянула многократная победительница соревнований.
Газета Республика
Сергей Артамонов проводит прием граждан - Минсельхоз ЧувашииОригинал 12 декабря в рамках проходящего в соответствии с поручением Президента Российской Федерации в День Конституции Российской Федерации общероссийского дня приёма граждан к заместителю Председателя Кабинета Минис
13.12.2017 Минсельхоз Чувашии
Парад духовых - Газета Чебоксарские новостиВ Чебоксарах состоялся итоговый Гранд-праздник духовой музыки «По республике с оркестром».
14.12.2017 Газета Чебоксарские новости
Доказательства, собранные следственными органами СУ СКР по Чувашии, признаны судом достаточными для вынесения обвинительного приговора 23-летнему безработному жителю города Цивильска.
13.12.2017 Следственное управление
Через два дня в Чебоксарах откроются ёлочные базары - Администрация г. ЧебоксарыОригинал 15 декабря в Чебоксарах откроются ёлочные базары: 8 точек во всех районах города.
13.12.2017 Администрация г. Чебоксары
Предупреждение о неблагоприятных метеоявлениях - МЧС Чувашской РеспубликиПо информации Гидрометцентра Чувашии, 13-14 декабря на территории республики пройдут осадки в виде мокрого снега и мороси.
12.12.2017 МЧС Чувашской Республики